Гит: ҳар бир дастурчи билиши керак бўлган 10 та буйруқ

Гит — код тарихини сақлайдиган ва жамоавий ишлашни йўлга қўядиган версияларни бошқариш тизими. Уни 2005-йилда Linux ядроси муаллифи Линус Торвалдс яратган. Бугун GitHub, ГитЛаб ва Битбускет каби платформалар Гит устига қурилган.

Асосий тушунчалар

Гитъда учта муҳим жой бор: ишчи папка (сиз таҳрирлаётган файллар), стагинг (кейинги соммитга тайёрланган ўзгаришлар) ва репозиторий (сақланган тарих). Буйруқларни шу уч босқич орасидаги ҳаракат сифатида тушунсангиз, ҳаммаси ойдинлашади.

10 та асосий буйруқ

1. git init — жорий папкада янги репозиторий яратади.
2. git clone <url> — масофадаги репозиторийни нусхалаб олади.
3. git status — қайси файллар ўзгаргани ва стагинг ҳолатини кўрсатади.
4. git add <fayl> — ўзгаришни стагингга қўшади.
5. git commit -m "izoh" — стагинғдаги ўзгаришларни тарихга ёзади.
6. git log --oneline — соммитлар тарихини қисқа кўринишда чиқаради.
7. git branch — тармоқларни (бранч) кўрсатади ёки яратади.
8. git switch <tarmoq> — бошқа тармоққа ўтади (2019-йилда Гит 2.23 да қўшилган).
9. git merge <tarmoq> — бошқа тармоқдаги ўзгаришларни жорий тармоққа бирлаштиради.
10. git pull ва git push — масофадаги репозиторий билан синхронлаш.

Кундалик иш оқими

git switch -c yangi-funksiya
# ... kod yozasiz ...
git add .
git commit -m "Qidiruv funksiyasi qo‘shildi"
git push -u origin yangi-funksiya

Шундан сўнг GitHub’да пулл реқуэст очиб, жамоадошларингиздан кодни кўриб чиқишни сўрайсиз.

Фойдали одатлар

• Соммитларни кичик ва мантиқий қилинг: битта соммит — битта ўзгариш.
• Изоҳларда “нима қилинди”ни аниқ ёзинг.
• Ишни ярим йўлда қолдириш керак бўлса, git stash ёрдам беради.
• Махфий маълумотларни (.энв, пароллар) ҳеч қачон соммит қилманг — .gitignoreдан фойдаланинг.

Гитъни яхши билиш — бу хато қилишдан қўрқмаслик демакдир: ҳар қандай ҳолатни тарихдан тиклаш мумкин.