Quyosh tizimida sakkizta sayyora bor. 2006-yilda Xalqaro Astronomiya Ittifoqi Plutonni “mitti sayyora” toifasiga o‘tkazgan. Har bir sayyoraning o‘ziga xos “xarakteri” bor — keling, ular bilan tanishamiz.
Ichki sayyoralar
Merkuriy
Quyoshga eng yaqin va eng kichik sayyora. Uning yo‘ldoshi yo‘q, atmosferasi juda siyrak bo‘lgani uchun kunduzgi va tungi harorat farqi juda katta.
Venera
Quyoshga ikkinchi bo‘lsa-da, eng issiq sayyora: qalin karbonat angidrid atmosferasi tufayli sirtidagi harorat taxminan 465 °C ga yetadi. Venera o‘z o‘qi atrofida teskari yo‘nalishda va juda sekin aylanadi — u yerda bir sutka bir yildan uzunroq.
Yer
Sirtida suyuq suv barqaror mavjud bo‘lgan va hayot aniqlangan yagona ma’lum sayyora.
Mars
“Qizil sayyora” rangini sirtidagi temir oksididan oladi. Bu yerda Quyosh tizimidagi eng baland vulqonlardan biri — balandligi taxminan 22 km bo‘lgan Olimp tog‘i joylashgan, bu Everestdan qariyb 2,5 baravar baland.
Gaz va muz gigantlari
Yupiter
Eng katta sayyora: uning massasi qolgan barcha sayyoralar massasidan ikki baravardan ko‘proq. Mashhur Katta qizil dog‘ — Yerdan kattaroq ulkan bo‘ron.
Saturn
Ajoyib halqalari muz va tosh bo‘laklaridan iborat. Saturnning o‘rtacha zichligi suvnikidan kam — nazariy jihatdan u ulkan okeanda “suzib” yurgan bo‘lardi.
Uran
O‘qi taxminan 98 daraja og‘gan, shu sababli u go‘yo yonboshlab aylanadi. Bu fasllarning nihoyatda keskin bo‘lishiga olib keladi.
Neptun
Quyoshdan eng uzoq sayyora. Bu yerda Quyosh tizimidagi eng kuchli shamollar esadi — tezligi soatiga 2000 km dan oshishi mumkin.
| Sayyora | Turi | Qiziqarli fakt |
|---|---|---|
| Merkuriy | Toshli | Yo‘ldoshi yo‘q |
| Venera | Toshli | Eng issiq sayyora |
| Mars | Toshli | Olimp tog‘i |
| Yupiter | Gaz giganti | Eng katta sayyora |
| Uran | Muz giganti | Yonboshlab aylanadi |
Yerni kosmosdan ko‘rgan har bir kosmonavt bir xil fikrni aytadi: bizning uyimiz naqadar mo‘rt va noyob.
